Cuộc đời tác giả Gary Paulsen (1939-2021) là một chuỗi những trải nghiệm phong phú, đôi khi khắc nghiệt, gắn liền với thiên nhiên và những cuộc phiêu lưu. Ông từng làm nhiều công việc khác nhau, từ nông dân, công nhân xây dựng, đến thủy thủ và người đua chó kéo xe trượt tuyết (ông đã hai lần tham gia cuộc đua Iditarod khắc nghiệt ở Alaska). Chính những trải nghiệm thực tế này, sự am hiểu sâu sắc về thiên nhiên hoang dã, kỹ năng sinh tồn và sự quan sát tinh tế đã trở thành nguồn chất liệu vô giá, tạo nên tính chân thực và sức hấp dẫn đặc biệt cho các tác phẩm của ông, đặc biệt là "Chiếc rìu".
 |
Tác phẩm "Chiếc rìu" - một kiệt tác về sinh tồn. |
Cốt truyện đơn giản mà đầy kịch tính
"Chiếc rìu" mở đầu bằng một tình huống bi thảm và đột ngột. Brian Robeson, cậu bé 13 tuổi đang trên đường đến thăm cha ở vùng mỏ dầu phía Bắc Canada sau khi cha mẹ ly hôn, trở thành hành khách duy nhất trên một chiếc máy bay nhỏ. Chuyến bay định mệnh thay đổi hoàn toàn cuộc đời cậu khi người phi công đột ngột lên cơn đau tim và qua đời, khiến chiếc máy bay lao thẳng xuống một hồ nước giữa rừng rậm hoang vu.
Brian may mắn sống sót sau vụ tai nạn, nhưng cậu hoàn toàn đơn độc, lạc lõng giữa thiên nhiên bao la và khắc nghiệt. Tất cả những gì cậu có bên mình là bộ quần áo đang mặc và một chiếc rìu – món quà mẹ cậu tặng trước chuyến đi mà ban đầu cậu không hề thấy hứng thú. Không thức ăn, không dụng cụ, không liên lạc, Brian phải đối mặt với một thử thách sinh tồn tưởng chừng không thể vượt qua.
Cuốn sách là hành trình đầy gian nan của Brian trong việc học cách sống sót. Từ nỗi sợ hãi, tuyệt vọng ban đầu, cậu dần học cách quan sát, học cách tạo ra lửa từ chiếc rìu và đá lửa, cách tìm kiếm thức ăn (quả mọng, cá, chim), cách dựng một nơi trú ẩn tạm bợ. Cậu phải đối mặt với những nguy hiểm rình rập từ thiên nhiên: muỗi dày đặc, gấu, nai sừng tấm, và cả những cơn bão dữ dội.
Không chỉ là sinh tồn thể chất
Điều làm nên sức mạnh và chiều sâu của "Chiếc rìu" không chỉ nằm ở việc mô tả chi tiết, sống động các kỹ năng sinh tồn. Gary Paulsen đã khéo léo lồng ghép vào đó cuộc đấu tranh nội tâm dữ dội của Brian. Cậu bé không chỉ chiến đấu với cái đói, cái rét và thú dữ, mà còn phải chiến đấu với nỗi cô đơn, sự sợ hãi, tuyệt vọng và cả những ám ảnh về "Bí Mật" – nguyên nhân khiến cha mẹ cậu chia tay mà cậu tình cờ biết được.
Chiếc rìu, từ một vật vô tri, trở thành biểu tượng đa nghĩa. Nó vừa là công cụ thiết yếu giúp Brian tồn tại, vừa là người bạn đồng hành duy nhất, là điểm tựa tinh thần giúp cậu vượt qua những thời khắc khó khăn nhất. Quá trình Brian học cách sử dụng chiếc rìu cũng chính là quá trình cậu khám phá sức mạnh tiềm ẩn bên trong mình, rèn luyện ý chí kiên cường và sự nhẫn nại.
Thiên nhiên trong "Chiếc rìu" được miêu tả vừa đẹp đẽ, hùng vĩ, vừa tàn khốc, dữ dội. Nó không phải là kẻ thù, cũng không hoàn toàn là bạn. Nó là một thực thể trung lập, đòi hỏi sự tôn trọng, hiểu biết và khả năng thích ứng. Brian, từ một cậu bé thành thị xa lạ với tự nhiên, đã dần học cách hòa mình vào nhịp điệu của rừng xanh, học cách lắng nghe, quan sát và tồn tại hài hòa (dù vẫn đầy thử thách) với môi trường xung quanh.
"Chiếc rìu" được viết bằng một giọng văn trực diện, súc tích nhưng đầy hình ảnh và cảm xúc. Paulsen tập trung hoàn toàn vào góc nhìn và cảm nhận của Brian, khiến độc giả như được cùng cậu trải qua từng khoảnh khắc căng thẳng, từng nỗi đau, từng niềm vui nhỏ nhoi khi thành công tạo ra lửa hay bắt được con cá đầu tiên. Sự chân thực trong miêu tả các kỹ năng sinh tồn (dù có một số chi tiết được các chuyên gia nhận định là khó thực hiện trong đời thực) đã khơi gợi trí tò mò và sự hứng thú của độc giả trẻ về thế giới tự nhiên.
Ngay từ khi ra mắt, "Chiếc rìu" đã nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt từ giới phê bình và độc giả. Cuốn sách đã giành được giải thưởng danh giá Newbery Honor năm 1988, một trong những giải thưởng uy tín nhất của văn học thiếu nhi Hoa Kỳ. Nó nhanh chóng trở thành một tác phẩm được yêu thích trong các trường học, thường được sử dụng như một tài liệu đọc khuyến khích, giúp học sinh khám phá các chủ đề về sự kiên trì, khả năng thích ứng, giải quyết vấn đề và mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên.
Thành công của "Chiếc rìu" đã thúc đẩy Gary Paulsen viết tiếp các phần sau hấp dẫn.
Dù bạn là độc giả trẻ tuổi đang tìm kiếm một cuộc phiêu lưu hấp dẫn hay người trưởng thành muốn suy ngẫm về ý chí sinh tồn và sự trưởng thành, "Chiếc rìu" của Gary Paulsen chắc chắn là một lựa chọn không thể bỏ qua, một tác phẩm kinh điển sẽ còn mãi lay động tâm hồn người đọc qua nhiều thế hệ.
Hoàng Mai